Αύξηση του κόστους κατασκευής της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου (Great Sea Interconnector) αναμένει ο τέως Υπουργός Ενέργειας, Γιώργος Παπαναστασίου, επισημαίνοντας ότι οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση του έργου και η άνοδος των τιμών των υλικών δημιουργούν πρόσθετες οικονομικές επιβαρύνσεις, οι οποίες ενδέχεται να μετακυλιστούν στους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας.
Σε τηλεοπτική του παρέμβαση στον Alpha Κύπρου, ο κ. Παπαναστασίου υπογράμμισε την ανάγκη επικαιροποίησης της ανάλυσης κόστους-οφέλους του έργου, ώστε να διαπιστωθεί κατά πόσο εξακολουθούν να ισχύουν οι αρχικές οικονομικές παραδοχές, αλλά και ποια θα είναι η τελική επιβάρυνση των Κυπρίων καταναλωτών σε βάθος 35 ετών.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις γεωπολιτικές δυσκολίες που προκαλούν οι τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, με αφορμή την έκδοση τουρκικής NAVTEX για περιοχή νότια του Καστελορίζου, αλλά και στις εκκρεμότητες που αφορούν τη χρηματοδότηση, τη συμμετοχή επενδυτών και την καταβολή των €25 εκατ. που προβλέπονται για την Κύπρο κατά τη φάση κατασκευής του έργου.
Αύξηση του κόστους πέραν των €1,9 δισ.
Αναφερόμενος στην επικαιροποίηση της οικονομικής αξιολόγησης του Great Sea Interconnector, ο τέως Υπουργός Ενέργειας εκτίμησε ότι το κόστος κατασκευής θα είναι υψηλότερο από τον αρχικό προϋπολογισμό των €1,9 δισ., λόγω των σημαντικών καθυστερήσεων που έχουν σημειωθεί.
Όπως εξήγησε, το έργο έχει ήδη αντιμετωπίσει διαδοχικές δυσκολίες, αρχικά με την αδυναμία του προηγούμενου φορέα υλοποίησης, EuroAsia Interconnector, να προχωρήσει στην κατασκευή του και στη συνέχεια με τις γεωπολιτικές προκλήσεις που επηρέασαν τις έρευνες βυθού.
Σημείωσε ότι η αντικατάσταση του αρχικού φορέα υλοποίησης, σε συνδυασμό με τις καθυστερήσεις που προέκυψαν, επηρεάζει το συνολικό κόστος, ενώ πρόσθετες πιέσεις δημιουργούν οι αυξήσεις στις τιμές των ηλεκτρολογικών υλικών.
Ειδική αναφορά έκανε στους δύο υποσταθμούς μετατροπής ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίοι προβλέπεται να κατασκευαστούν στην Κορακιά της Κρήτης και στην Κοφίνου της Κύπρου.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ενώ έχει ήδη υπογραφεί η σύμβαση με τη Nexans για την κατασκευή του καλωδίου, δεν έχουν ακόμη υπογραφεί οι συμβάσεις για την κατασκευή των δύο υποσταθμών, γεγονός που δημιουργεί πρόσθετη αβεβαιότητα ως προς το τελικό κόστος.
Επιπλέον, οι καθυστερήσεις στις έρευνες βυθού και η χρησιμοποίηση διαφορετικού ερευνητικού πλοίου ενδέχεται να αυξήσουν περαιτέρω τις σχετικές δαπάνες.
Πάντως, ο κ. Παπαναστασίου διευκρίνισε ότι, παρά την αναμενόμενη αύξηση, δεν θεωρεί πως αυτή θα είναι κατ’ ανάγκην τόσο μεγάλη ώστε να καταστήσει το έργο μη βιώσιμο.
Επιβάρυνση περίπου 1,2 σεντ ανά κιλοβατώρα
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο τέως Υπουργός Ενέργειας στο κόστος που ενδέχεται να επωμιστούν οι καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο.
Όπως ανέφερε, με βάση οικονομικούς υπολογισμούς που είχαν πραγματοποιηθεί για συνολικό κόστος έργου €1,9 δισ. και ορίζοντα αποπληρωμής 35 ετών, η επιβάρυνση του Κύπριου καταναλωτή είχε εκτιμηθεί περίπου στο 1,2 σεντ ανά κιλοβατώρα.
Σημείωσε ότι στην Ελλάδα η αντίστοιχη χρέωση θα είναι σημαντικά χαμηλότερη, λόγω του μεγαλύτερου όγκου κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.
Ωστόσο, επισήμανε ότι μια ενδεχόμενη αύξηση του κόστους κατασκευής θα μπορούσε να οδηγήσει και σε αύξηση της σχετικής χρέωσης, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να εξεταστούν εκ νέου όλες οι οικονομικές παράμετροι.
Κατά τον ίδιο, εάν το τελικό κόστος διαφοροποιηθεί σημαντικά από τον αρχικό προϋπολογισμό, οι δύο αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές θα κληθούν να αποφασίσουν κατά πόσο οι πρόσθετες δαπάνες θα επιβαρύνουν τους καταναλωτές ή τους επενδυτές.
Στο επίκεντρο η αναθεωρημένη μελέτη κόστους-οφέλους
Ο κ. Παπαναστασίου υποστήριξε ότι καθοριστικής σημασίας είναι η επικαιροποίηση της ανάλυσης κόστους-οφέλους, με τη συμμετοχή ενός φορέα όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Εξήγησε ότι η αξιολόγηση θα πρέπει να εξετάσει τόσο το αναθεωρημένο κόστος κατασκευής όσο και τη διατήρηση της αρχικής κατανομής των οικονομικών ωφελειών, σύμφωνα με την οποία το 63% αντιστοιχεί στους Κύπριους καταναλωτές και το 37% στους Έλληνες.
Παράλληλα, θα πρέπει να εξεταστεί ο χρονικός ορίζοντας ανάκτησης του κόστους και η τελική επιβάρυνση των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος.
Όπως ανέφερε, η επικαιροποίηση της μελέτης θα μπορούσε να οδηγήσει σε διαφορετικό προϋπολογισμό, χωρίς ωστόσο αυτό να σημαίνει ότι το κόστος θα παραμείνει αμετάβλητο κατά τη διάρκεια της υλοποίησης.
Σημείωσε ότι στα μεγάλα έργα υποδομής προβλέπεται συνήθως και ένα περιθώριο ενδεχόμενων υπερβάσεων, της τάξης του 5% ή 10%, προκειμένου να καλυφθούν απρόβλεπτες δαπάνες.
Εγκεκριμένη ευρωπαϊκή χορηγία €658 εκατ.
Αναφερόμενος στη χρηματοδότηση του έργου, ο τέως Υπουργός Ενέργειας διευκρίνισε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εγκρίνει χορηγία ύψους €658 εκατ., η οποία καταβάλλεται σταδιακά, ανάλογα με την πρόοδο υλοποίησης.
Επομένως, όπως εξήγησε, η έγκριση του συνολικού ποσού δεν σημαίνει ότι έχει ήδη εκταμιευθεί ολόκληρη η χορηγία προς τον φορέα υλοποίησης.
Με βάση τον αρχικό προϋπολογισμό των €1,9 δισ., απομένει χρηματοδοτικό ποσό περίπου €1,2 δισ., για το οποίο απαιτείται η εξεύρεση επενδυτών και άλλων πηγών χρηματοδότησης.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στην εμπλοκή του επενδυτικού ταμείου Meridiam, το οποίο, σύμφωνα με όσα ανέφερε, έχει αποκτήσει το 66% της εταιρείας ειδικού σκοπού Great Sea Interconnector Limited, με το υπόλοιπο 34% να παραμένει στον ΑΔΜΗΕ.
Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η απόκτηση μετοχικού ποσοστού στην εταιρεία δεν συνεπάγεται αυτομάτως συγκεκριμένη δέσμευση χρηματοδότησης της κατασκευής, προσθέτοντας ότι δεν γνωρίζει το τίμημα της σχετικής συναλλαγής.
Τα €100 εκατ. για συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας
Ο Γιώργος Παπαναστασίου αναφέρθηκε επίσης στο ποσό των €100 εκατ. που είναι διαθέσιμο από το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για ενδεχόμενη συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας στο έργο.
Όπως εξήγησε, κατά τη διάρκεια της δικής του υπουργικής θητείας είχε εξεταστεί το ενδεχόμενο αξιοποίησης του συγκεκριμένου ποσού για την απόκτηση μετοχικού κεφαλαίου στην εταιρεία ειδικού σκοπού.
Τόνισε ότι η απόφαση για ενδεχόμενη συμμετοχή του κράτους αποτελεί πολιτική επιλογή της κυβέρνησης, η οποία θα πρέπει να εξετάσει την αποτίμηση της εταιρείας, το ποσοστό που θα μπορούσε να αποκτήσει και τους σχετικούς επενδυτικούς κινδύνους.
Παράλληλα, επισήμανε ότι η είσοδος νέων επενδυτών ενδέχεται να διαφοροποιήσει την αξία των μετοχών, σημειώνοντας πως μια έγκαιρη συμμετοχή μπορεί να έχει οικονομικά πλεονεκτήματα, συνεπάγεται όμως και την ανάληψη μεγαλύτερου κινδύνου.
Γιατί θεωρεί ότι έπρεπε να καταβληθούν τα €25 εκατ.
Σε ό,τι αφορά το ποσό των €25 εκατ. που προβλέπεται για την Κύπρο κατά τη φάση κατασκευής, ο τέως Υπουργός Ενέργειας υποστήριξε ότι θα έπρεπε ήδη να είχε αρχίσει η εφαρμογή της σχετικής ρύθμισης.
Όπως διευκρίνισε, η πρόβλεψη προκύπτει από το πλαίσιο κατανόησης που υπογράφηκε μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου και αφορά την κρατική επιδότηση των Κυπρίων καταναλωτών, ώστε να μην επιβαρυνθούν άμεσα με το σχετικό τέλος κατά την κατασκευή της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η συγκεκριμένη ρύθμιση δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως απευθείας κρατική πληρωμή προς τον φορέα υλοποίησης, αλλά ως μηχανισμός στήριξης των καταναλωτών.
Εξήγησε ότι, εφόσον το ποσό των €25 εκατ. αφορά το 2026, η καθυστέρηση στην εφαρμογή του δημιουργεί ζήτημα, καθώς η ανάκτησή του μέσω της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας σε περιορισμένο χρονικό διάστημα θα συνεπαγόταν υψηλότερη μοναδιαία χρέωση.
Οι τουρκικές διεκδικήσεις και οι έρευνες βυθού
Αναφερόμενος στις τελευταίες εξελίξεις με την τουρκική NAVTEX νότια του Καστελορίζου, ο κ. Παπαναστασίου εξήγησε ότι το ζήτημα των ερευνών βυθού συνδέεται με τη διαφωνία Ελλάδας και Τουρκίας ως προς την υφαλοκρηπίδα των νησιών.
Όπως ανέφερε, οι έρευνες που απομένουν δεν αποτελούν νέα χαρτογράφηση ολόκληρης της διαδρομής, αλλά επιβεβαίωση του διαδρόμου από τον οποίο προγραμματίζεται να διέλθει το καλώδιο, προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσο υπάρχουν φυσικά εμπόδια στον βυθό.
Σημείωσε ότι η σχετική επιβεβαίωση έχει ήδη πραγματοποιηθεί στα εθνικά χωρικά ύδατα Ελλάδας και Κύπρου, ενώ η εκκρεμότητα αφορά τις έρευνες σε διεθνή ύδατα.
Κατά τον ίδιο, η Τουρκία αμφισβητεί την ύπαρξη υφαλοκρηπίδας των ελληνικών νησιών, ενώ η ελληνική πλευρά υποστηρίζει την αντίθετη θέση.
Εξήγησε ότι το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή η ενημέρωση της Τουρκίας για τις έρευνες θα μπορούσε, σύμφωνα με την προσέγγιση που παρουσίασε, να εκληφθεί ως αναγνώριση των τουρκικών διεκδικήσεων.
Παράλληλα, διευκρίνισε ότι η διαδικασία έκδοσης NAVTEX συνδέεται με την ενημέρωση των αρμόδιων αρχών από τον εργολάβο ή τον εμπορικό φορέα που αναλαμβάνει τις έρευνες, ο οποίος γνωστοποιεί το πλοίο και τις εργασίες που πρόκειται να πραγματοποιηθούν.
Τέλος, ο τέως Υπουργός Ενέργειας υπογράμμισε ότι η ηλεκτρική διασύνδεση αποτελεί έργο μακροπρόθεσμου χαρακτήρα και πως, πέραν της γεωπολιτικής διάστασης, είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι το τελικό οικονομικό όφελος για τους Κύπριους καταναλωτές θα υπερβαίνει την επιβάρυνση που θα κληθούν να καταβάλουν μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας.
