Τις προτεραιότητες της Κυπριακής Προεδρίας, θέτοντας στο επίκεντρο τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ, τη θαλάσσια ασφάλεια και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, παρουσίασε ενώπιον της Επιτροπής Ασφάλειας και Άμυνας (SEDE) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ο Υπουργός Άμυνας, Βασίλης Πάλμας.
Όπως τόνισε, το σύνθημα της Προεδρίας «Μια Αυτόνομη Ένωση. Ανοιχτή στον Κόσμο» εκφράζει τη φιλοδοξία για μια Ευρώπη που θα μπορεί να δρα αποτελεσματικά, χωρίς να αποκόπτεται από τους συμμάχους της. «Η στρατηγική αυτονομία και η εξωστρέφεια δεν αντιμάχονται η μία την άλλη· αντιθέτως, αποτελούν θεμελιώδεις πυλώνες της ευρωπαϊκής ασφάλειας, ανθεκτικότητας και ευημερίας», υπογράμμισε.
Ο κ. Πάλμας αναγνώρισε τον καθοριστικό ρόλο της Επιτροπής SEDE στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής πολιτικής άμυνας, λέγοντας ότι «η συμβολή της Επιτροπής στην ενίσχυση της διαφάνειας και της δημοκρατικής λογοδοσίας στον τομέα αυτό είναι ουσιώδης».
Παρουσιάζοντας τους τέσσερις βασικούς πυλώνες προσανατολισμού της Προεδρίας, αναφέρθηκε πρώτα στη στήριξη στην Ουκρανία, «με αταλάντευτη αλληλεγγύη και σεβασμό στη διεθνή τάξη και τις θεμελιώδεις αξίες της Ένωσης», ενώ επανέλαβε τη σταθερή στήριξη της Κύπρου προς την Ουκρανία. «Οποιαδήποτε μελλοντική διευθέτηση οφείλει να είναι αποδεκτή από την ίδια την Ουκρανία και να βασίζεται στον πλήρη σεβασμό της κυριαρχίας και της εδαφικής της ακεραιότητας», τόνισε.
Δεύτερος πυλώνας προσανατολισμού είναι, είπε, «η ενίσχυση της Αμυντικής Βιομηχανίας μέσω του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Αμυντικής Βιομηχανίας (EDIP), με στόχο την αύξηση της ετοιμότητας, επιτάχυνση της καινοτομίας και ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης». Αναφερόμενος στο Πακέτο Αμυντικής Ετοιμότητας 2030 και στον κανονισμό SAFE, προειδοποίησε πως «αν οι δυνάμεις δεν μπορούν να κινηθούν, η Ευρώπη δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της».
Ο κανονισμός SAFE βρίσκεται στον «πυρήνα της προσπάθειας ώστε οι εθνικές επενδύσεις να συνεισφέρουν ουσιαστικά στις κοινές ευρωπαϊκές προτεραιότητες, να ενισχύουν τις κοινές προμήθειες και να δημιουργούν πραγματικές συνέργειες μεταξύ συμμαχιών», πρόσθεσε. «Οι δράσεις μας πρέπει να καθοδηγούνται από την ετοιμότητα και τη συνοχή», σημείωσε περαιτέρω.
Το τρίτο σημείο στο οποίο, σύμφωνα με όσα απάντησε και στις ερωτήσεις των ευρωβουλευτών ο Υπουργός Αμυνας, η Κύπρος δίνει ιδιαίτερη σημασία, είναι «η επένδυση στη θαλάσσια ασφάλεια (maritime security), με έμφαση στην προστασία κρίσιμων θαλάσσιων υποδομών και βασικών θαλάσσιων οδών, απέναντι σε υβριδικές, κυβερνοεπιθέσεις και φυσικές απειλές». Για τη θαλάσσια ασφάλεια, είπε πως «τα πρόσφατα γεγονότα επιβεβαιώνουν ότι η θαλάσσια ασφάλεια συνδέεται άμεσα με τη συνολική ασφάλεια της Ένωσης», δίνοντας έμφαση στην προστασία υποθαλάσσιων καλωδίων και κρίσιμων υποδομών.
Τέταρτος πυλώνας στις προτεραιότητες είναι «η ασφάλεια και υποστήριξη ανθρωπιστικών επιχειρήσεων, καθώς και σε επιχειρήσεις εκκένωσης άμαχου προσωπικού από την ευρύτερη περιοχή MENA, ενισχύοντας την ικανότητα της Ένωσης να ανταποκρίνεται ταχύτατα και υπεύθυνα σε κρίσεις». Σύμφωνα με τον ΥΠΑΜ, «στόχος μας είναι η συμβολή σε μια Ευρώπη πιο ασφαλή και πιο ικανή να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες προκλήσεις».
Η Κύπρος θα δώσει ιδιαίτερη σημασία και στο Πακέτο Στρατιωτικής Κινητικότητας (Military Mobility Package), ένα «εργαλείο για την ταχεία, συντονισμένη και ασφαλή μετακίνηση προσωπικού και εξοπλισμού σε όλη την Ευρώπη. Αν οι δυνάμεις δεν μπορούν να κινηθούν, η Ευρώπη δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της», πρόσθεσε.
Όσον αφορά το Omnibus στην Άμυνα, ο κ. Πάλμας τόνισε πως «η απλούστευση διαδικασιών αποτελεί προτεραιότητα για την Προεδρία μας, καθώς η υφιστάμενη πολυπλοκότητα και ο κατακερματισμός επηρεάζουν αρνητικά την έγκαιρη υλοποίηση αποφάσεων στον τομέα της άμυνας. Υπό το πρίσμα αυτό, η Προεδρία αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην προώθηση του Defence Omnibus και στη διερεύνηση περαιτέρω δυνατοτήτων απλούστευσης, με στόχο την ενίσχυση της ταχύτητας και της αποτελεσματικότητας της ευρωπαϊκής δράσης», δεσμευόμενη η Κύπρος για να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για ομαλές διαπραγματεύσεις και έγκαιρη λήψη αποφάσεων, προς όφελος της ευρωπαϊκής άμυνας, ετοιμότητας και ανταγωνιστικότητας.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη απτών αποτελεσμάτων. «Στην Ευρώπη δεν αμφισβητείται πια η ανάγκη για ισχυρότερη αμυντική συνεργασία· το ερώτημα είναι αν μπορούμε να την υλοποιήσουμε αρκετά γρήγορα. Τα σχέδια δεν αποτρέπουν· οι πραγματικές ικανότητες αποτρέπουν», είπε
Στη δευτερολογία του και απαντώντας στις πολλές ερωτήσεις των ευρωβουλευτών, ο Υπουργός ξεκαθάρισε ότι η Κυπριακή Προεδρία δεν αντιμετωπίζει το εξάμηνο απλώς ως θεσμική υποχρέωση. «Δεν θέλουμε να περάσει ένα εξάμηνο και να πούμε ότι απλώς ήρθε η σειρά μας και ολοκληρώσαμε την υποχρέωσή μας. Θέλουμε μια Προεδρία εποικοδομητική, παραγωγική και ουσιαστική».
Ο κ. Πάλμας υπογράμμισε ότι στόχος είναι να τεθούν σε πρακτική εφαρμογή πολιτικές που συζητούνται εδώ και χρόνια. «Θέλουμε να αναδείξουμε ζητήματα που απασχολούν την Ένωση επί δεκαετίες και να βάλουμε το λιθαράκι μας ώστε να αρχίσουμε επιτέλους να τα εφαρμόζουμε στην πράξη – όπως η στρατηγική αυτονομία, η αμυντική αυτονομία και η ενεργειακή αυτονομία της ΕΕ», τόνισε.
Αναφέρθηκε, επίσης, στην ανάγκη αυτοκριτικής της ΕΕ μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. «Η αυτοκριτική είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να διορθώνεις και να βελτιώνεις καταστάσεις. Η Ευρώπη βρέθηκε σε σοκ από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία», είπε, ενώ πρόσθεσε πως «εμείς αυτό το σοκ το ζήσαμε πριν 52 χρόνια, όταν η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο. Γι’ αυτό αντιλαμβανόμαστε πλήρως πώς αισθάνονται οι Ουκρανοί φίλοι μας».
Ο κ. Πάλμας τόνισε ότι η ενίσχυση της άμυνας δεν έχει επιθετικό χαρακτήρα. «Η Ευρώπη δεν είναι επιθετικός οργανισμός με επεκτατικές βλέψεις. Για να επιβάλεις την ειρήνη, πρέπει να είσαι ισχυρός αμυντικά ώστε να αποτρέπεις επιθετικές καταστάσεις», είπε, ενώ εκτίμησε ότι «δεν είναι λογικό η Ευρωπαϊκή Ένωση των 450 εκατομμυρίων πολιτών να μην μπορεί να ενισχύσει άμεσα την αποτρεπτική της ισχύ».
Αναφερόμενος στον κανονισμό SAFE, ο κ. Πάλμας παραδέχθηκε τις θεσμικές εντάσεις, αλλά ξεκαθάρισε πως «πλέον ο κανονισμός είναι δεδομένος και καλούμαστε να τον εφαρμόσουμε». Είναι, είπε, «μια καλή ευκαιρία να ενισχυθεί η αμυντική βιομηχανία των κρατών-μελών». Ειδικά για την Κύπρο, τόνισε ότι «δεν έχουμε βαριά βιομηχανία, δεν παράγουμε άρματα ή F-35. Παράγουμε όμως καινοτόμα προϊόντα που μπορούν να συνεργαστούν με μεγάλες ευρωπαϊκές βιομηχανίες».
Ο Υπουργός επανέλαβε ότι η ενίσχυση της άμυνας της Κύπρου έχει καθαρά αμυντικό χαρακτήρα. «Η άμυνά μας ενισχύεται μόνο για να προασπίσουμε την κυριαρχία και την εδαφική μας ακεραιότητα, που απειλείται εδώ και 52 χρόνια από τα κατοχικά στρατεύματα», τόνισε.
Σχετικά με το Κυπριακό, σημείωσε πως η Κύπρος «είναι έτοιμη για επανέναρξη διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο ενός εποικοδομητικού διαλόγου για μια ειρηνική λύση του Κυπριακού», ενώ συμπλήρωσε πως εδώ και χρόνια η κατάσταση «βρίσκεται σε στασιμότητα λόγω πρωτίστως της αδιαλλαξίας και άρνησης της Τουρκίας για να προσέλθει σε πολιτικό διάλογο ώστε να λύσουμε με πολιτικό τρόπο το κυπριακό πρόβλημα».
Η διατλαντική συνεργασία, ανέφερε ο κ. Πάλμας, είναι μια σχέση «που θα πρέπει να διαφυλαχθεί, ανεξαρτήτως από ενδεχόμενες διαφορές που μπορεί να προκύπτουν. Σημαντικό η ΕΕ να επιμένει στη συνεργασία και την προσπάθεια με σαφήνεια και προσήλωση», πρόσθεσε.
Όσον αφορά την ευρωπαϊκή άμυνα και το ΝΑΤΟ, είπε ότι «σε καμία περίπτωση ως προεδρία δεν βλέπουμε ανταγωνιστικά την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας σε σχέση με το ΝΑΤΟ». Αυτό, τόνισε, «δεν μας εμποδίζει να αναγνωρίζουμε την αξία του ΝΑΤΟ και αυτή θα γίνει μεγαλύτερη εάν εμείς οι Ευρωπαίοι ενισχύσουμε τη δική μας άμυνα».
Σχετικά με την ενίσχυση της αμυντικής ικανότητας, σημείωσε ότι «η Κύπρος βρίσκεται σε διάλογο με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για αναβάθμιση της ναυτικής βάσης στο Μαρί, ώστε να μπορεί να φιλοξενεί ευρωπαϊκές και διεθνείς αποστολές».
Επεσήμανε σε σχέση με την αεροπορική βάση στην Πάφο ότι «προχωρούμε σε εκσυγχρονισμό της βάσης σε συνεργασία με τις ΗΠΑ. Ήταν κομβική στις εκκενώσεις από Ισραήλ και Λίβανο».
Κλείνοντας, ο Υπουργός Αμυνας υπογράμμισε την ανάγκη ευρωπαϊκής ενότητας. «Η διαλειτουργικότητα είναι κλειδί για την επιτυχία της ευρωπαϊκής οικογένειας» είπε και πρόσθεσε ότι «ακόμη κι αν χρειαστεί να βάλουμε στο πλάι στενά εθνικά συμφέροντα, πρέπει να το κάνουμε για το συλλογικό καλό της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Παρέμβαση Μαυρίδη – συντονιστή S&D
Στη συζήτηση που ακολούθησε, τοποθετήθηκαν εκ μέρους των ευρωομάδων οι συντονιστές της SEDE, θέτοντας ερωτήματα και ζητώντας διευκρινίσεις από τον Υπουργό Άμυνας. Ο ευρωβουλευτής Κώστας Μαυρίδης και συντονιστής για το S&D επεσήμανε με τη σειρά του ότι η στρατηγική αυτονομία της ΕΕ απαιτεί ταχύτερη πρόοδο και πραγματική επιχειρησιακή ικανότητα.
Ο ευρωβουλευτής έθεσε ζήτημα ενεργοποίησης της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της ΕΕ, με αφορμή τις πρόσφατες δηλώσεις Τραμπ για τη Γροιλανδία, που ανέδειξαν εκ νέου τη σημασία του Άρθρου 42(7) της Συνθήκης της ΕΕ. Επιπλέον, διατύπωσε πρόταση για τη δημιουργία Περιφερειακού Κέντρου Κρίσεων στην Κύπρο. «Προτείνω τη δημιουργία ενός περιφερειακού κέντρου κρίσεων στην Κύπρο, που θα διαχειρίζεται απειλές όπως drones, πυρκαγιές, παράτυπη μετανάστευση και άλλες υβριδικές προκλήσεις», είπε, υπενθυμίζοντας ότι προέρχεται από «το μόνο κράτος-μέλος της ΕΕ με μέρος της επικράτειάς του υπό παράνομη κατοχή από το 1974».
