Σωρεία ανακολουθιών στην εκμίσθωση και διαχείριση κρατικής γης ανέδειξε ο έλεγχος που πραγματοποίησε ο Γενικός Ελεγκτής της Δημοκρατίας. Ο κανονιστικός έλεγχος που πραγματοποιήθηκε στο Τμήμα Δασών αφορούσε την περίοδο 2018-2024 καθώς και την αξιολόγηση της υλοποίησης συστάσεων προηγούμενων ελέγχων του 2017. Ο έλεγχος κάλυψε επίσης την εξέταση καταγγελιών και άλλων αυτεπάγγελτων υποθέσεων που αφορούν στη διάθεση και διαχείριση κρατικής δασικής γης. Στην ειδική έκθεση του Γενικού Ελεγκτή περιλαμβάνονται αρκετές περιπτώσεις στις οποίες εντοπίσθηκαν αδυναμίες στις περιβαλλοντικές διαδικασίες, κυρίως εντός περιοχών Natura 2000, όπου διαπιστώθηκαν καθυστερήσεις ή παραλείψεις στην περιβαλλοντική αξιολόγηση, τήρηση όρων εκμισθώσεων και επεμβάσεις, μακροχρόνιες συμβάσεις σε ξενοδοχειακές μονάδες, καθυστερημένα έσοδα και δικαστικές εξελίξεις. Τα ευρήματα του ελέγχου σημειώνει ο Γενικός Ελεγκτής «καταδεικνύουν την ανάγκη ουσιαστικής ενίσχυσης των διαδικασιών εκμίσθωσης, της περιβαλλοντικής συμμόρφωσης, της εποπτείας και της οικονομικής διαχείρισης, καθώς και υιοθέτησης διαφανών διαδικασιών διάθεσης κρατικής δασικής γης».
Δείτε ολόκληρη την έκθεση εδώ.
Προβληματικές εκμισθώσεις
Ο έλεγχος για τις εκμισθώσεις κρατικής γης που πραγματοποιήθηκε αφορούσε καταγγελίες που λήφθηκαν και αφορούν στην περίοδο 2018-2024.
Εκμίσθωση κρατικής δασικής γης εντός περιοχής Natura 2000 στην Κοινότητα Φοινιού για τη δημιουργία «Adventure Park»
Η αρχική αίτηση της εταιρείας (26.5.2014) αφορούσε σε έκταση 20.000τ.μ. αίτηση η οποία εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο. Η σύμβαση που υπογράφηκε στη συνέχεια αφορούσε την εκμίσθωση διπλάσιας έκτασης, 40.000τ.μ. Από τον έλεγχο δεν εντοπίσθηκε συμπληρωματική αίτηση ή τεκμηρίωση που να δικαιολογεί την διαφοροποίηση της έκτασης που εγκρίθηκε σε σχέση με εκείνη που αφορούσε η αίτηση. Επίσης δεν εντοπίστηκαν τα πρακτικά της σύσκεψης των εμπλεκομένων Τμημάτων (22.7.2014), με αποτέλεσμα να μην υπάρχει τεκμηρίωση σε σχέση με τις απόψεις τους και την αξιολόγηση της αίτησης. Διαπιστώθηκε η μη τήρηση συμβατικού όρου για άμεση ανέγερση υποστατικών. Συγκεκριμένα παρά το ότι στη σύμβαση που υπογράφηκε το 2015, προβλέπεται η άμεση υλοποίηση των απαιτούμενων κατασκευών, ο μισθωτής υπέβαλε αίτηση πολεοδομικής άδειας μόλις το 2023 και το Τμήμα Δασών δεν προέβη σε οποιεσδήποτε ενέργειες.
Εκμίσθωση κρατικής δασικής γης στο Εθνικό Δασικό Πάρκο (ΕΔΠ) Μαχαιρά εντός περιοχής Natura 2000
Η αίτηση υποβλήθηκε από το Σωματείο «Φίλοι του 76ου Σ.Π.». Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΤΔ ημερομηνίας 23.2.2021, στην περιοχή εντοπίστηκε, σε δύο θέσεις, πληθυσμός του κυπριακού νερόφιδου (Natrix natrix cypriaca) για το οποίο υπογραμμίζεται, σε σχετική Αιτιολογημένη Γνώμη της ΕΕ (2020) η ανεπαρκής προστασία του.
Στην Αιτιολογημένη Διαπίστωση του Τμήματος Περιβάλλοντος που εκδόθηκε σε σχέση με την πολεοδομική αίτηση του Σωματείου στις 5.3.2021 δεν γίνεται οποιαδήποτε αναφορά στο προστατευόμενο είδος προτεραιότητας, ενώ μέχρι τον Αύγουστο 2025 δεν είχε εκπονηθεί MEOA .
Εκμίσθωση κρατικής δασικής γης στο ΕΔΠ Πολεμιδιών
Η συγκεκριμένη περίπτωση αφορά επέκταση και ανέγερση νέων εγκαταστάσεων δύο Ειδικών Σχολείων σε κρατική δασική γη εντός του ΕΔΠ Πολεμιδιών. Όπως προκύπτει, σημειώνει ο Γενεικός Ελεγκτής, παρά τον κοινωφελή σκοπό του έργου, διαπιστώθηκε σειρά μη σύννομων ενεργειών και παραλείψεων, που οδήγησαν στην ανεπαρκή προστασία του ΕΔΠ Πολεμιδιών.
Εκμίσθωση κρατικής δασικής γης για ξενοδοχεία στην Αγία Νάπα
Αφορά συμβάσεις εκμίσθωσης κρατικής δασικής γης (διάρκειας 99 ετών) για ανέγερση ξενοδοχειακών μονάδων στην Αγία Νάπα που υπογράφηκαν τις δεκαετίες 1970 και 1980. Ο έλεγχος έδειξε πως τα ξενοδοχεία συνεχίζουν να καταβάλλουν μίσθωμα στη βάση των παλαιών τιμών που ίσχυαν το 2017–2022. Ο Γενικός Ελεγκτής υποδεικνύει πως η μη «αναπροσαρμογή των μισθωμάτων για πέραν των τριών ετών, περίοδο κατά την οποία σημειώθηκε σημαντική άνοδος στην τουριστική δραστηριότητα και τον πληθωρισμό, συνεπάγεται στην είσπραξη χαμηλότερων από των προβλεπόμενων στη σύμβαση εσόδων για το κράτος». Ο Γενικός Ελεγκτής εντόπισε και άλλες περιπτώσεις με σημαντική καθυστέρηση στην αναθεώρηση μισθωμάτων κρατικής δασικής γης, αρκετές από τις οποίες από το 2008.
Τήρηση όρων εκμίσθωσης κρατικής δασικής γης στους Ναυτικούς Ομίλους Λεμεσού και Αμμοχώστου
Διαπιστώθηκαν παραβάσεις των όρων μίσθωσης κρατικής δασικής γης στους Ναυτικούς Ομίλους Λεμεσού και Αμμοχώστου, όπως αυθαίρετες προσθήκες/μετατροπές, υπεκμισθώσεις, λειτουργία καφεστιατορίων για το ευρύ κοινό, τοποθέτηση διαφημιστικών πινακίδων κ.α., χωρίς προηγούμενη γραπτή έγκριση από το ΤΔ.
Καθυστερημένα έσοδα
Τα καθυστερημένα έσοδα του Τμήματος Δασών στις 31.12.2024 ανήλθαν στα €1.3εκ. και αφορούν κυρίως σε οφειλές που απορρέουν από συμβάσεις μακροχρόνιων μισθώσεων κρατικής δασικής γης ύψους €1εκ. Ποσό ύψους €917.395 αφορά σε οφειλή από ξενοδοχειακή μονάδα στην περιοχή Τροόδους, για την περίοδο 2007-2024. Η εν λόγω μονάδα αμφισβήτησε τις αναθεωρήσεις του μισθώματος και το θέμα κατέληξε ενώπιον του Δικαστηρίου. Ποσό ύψους €256.993 αφορά σε οφειλές από ετήσιες άδειες χρήσης κρατικής δασικής γης για γεωργικούς και άλλους σκοπούς στην περιοχή Αμμοχώστου, για την περίοδο 2006-2022. Ο Γενικός Ελεγκτής αναφέρει πως η παρέλευση μεγάλου χρονικού διαστήματος δυσχεραίνει την είσπραξη τους.
Τμήμα Δασών: Παραδοχές, υποσχέσεις και πυρά κατά… Τμήμα Δημοσίων Έργων
Με μια εκτενή απάντηση που ισορροπεί ανάμεσα στην πλήρη παραδοχή των ευρημάτων της Ελεγκτικής Υπηρεσίας και την απόδοση ευθυνών σε άλλους κρατικούς φορείς, το Τμήμα Δασών (ΤΔ) τοποθετείται επίσημα για τις σοβαρές καταγγελίες που αφορούν τη διαχείριση της κρατικής γης.
Στην απαντητική του επιστολή, το Τμήμα Δασών αποδέχεται τη συντριπτική πλειοψηφία των υποδείξεων του Γενικού Ελεγκτή, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα τη σοβαρή υποστελέχωση και τη γραφειοκρατική δυστοκία ως τις κύριες αιτίες των προβλημάτων.
Παρά τη συμφωνία του με τη σύσταση για αντιπαραβολή των στοιχείων δασικής γης με το Κτηματολόγιο (ΤΚΧ), το Τμήμα Δασών εμφανίζεται απαισιόδοξο για την τήρηση χρονοδιαγραμμάτων. «Δεν μπορούν να εφαρμοστούν χρονοδιαγράμματα γιατί το ΤΚΧ επικαλείται έλλειψη προσωπικού και μεγάλο φόρτο εργασίας. Η όλη δουλειά διακόπτεται από άλλες επείγουσες υποθέσεις», αναφέρει χαρακτηριστικά το Τμήμα, σημειώνοντας ωστόσο πως πλέον τηρείται πίνακας παρακολούθησης των διορθώσεων.
Περαιτέρω, το Τμήμα Δασών υποστηρίζει ότι τα γραφήματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για τη μείωση των αδειών καυσόξυλων «δεν αποτυπώνουν την πραγματικότητα», αποδίδοντας την εικόνα σε πιθανό μπέρδεμα των στοιχείων μεταξύ ξυλείας και καυσόξυλων.
Προς ενίσχυση του ελέγχου, το Τμήμα ανακοίνωσε τον διορισμό 36 νέων επιθεωρητών εμπορίας, την τροποποίηση του εντύπου αίτησης ώστε να ελέγχεται το ποινικό μητρώο των αιτητών για δασικά αδικήματα και την εφαρμογή Ηλεκτρονικής Βάσης Δεδομένων.
Στο καυτό ζήτημα των μακροχρόνιων συμβάσεων στην Αγία Νάπα για ανέγερση ξενοδοχειακών μονάδων, το Τμήμα Δασών παραδέχεται την ανάγκη αναθεώρησης, αλλά δηλώνει νομικά εγκλωβισμένο. Το Τμήμα επισημαίνει ότι οποιαδήποτε αλλαγή απαιτεί τη συναίνεση των ξενοδόχων, καθιστώντας την είσπραξη αυξημένων μισθωμάτων μια δύσκολη.
Για την πολύκροτη υπόθεση στο Φοινί με σκοπό τη δημιουργία του «Adventure Park», το Τμήμα Δασών προβαίνει σε μια αφοπλιστική παραδοχή: Δεν υπάρχουν πρακτικά που να εξηγούν γιατί η έκταση διπλασιάστηκε από 20.000 σε 40.000 τ.μ. Παρόλα αυτά, στέλνει τελεσίγραφο: «Σε περίπτωση που δεν εξασφαλιστεί η πολεοδομική άδεια, η Σύμβαση Μίσθωσης θα τερματιστεί».
Για την περίπτωση ξενοδοχείου στον Πρωταρά, το Τμήμα δικαιολογεί τη μη κατεδάφιση τοίχου αντιστήριξης σε δασική γη, υποστηρίζοντας ότι θα προκαλούνταν κατολισθήσεις ογκόλιθων στην παραλία, θέτοντας σε κίνδυνο λουόμενους. Για την Αγία Νάπα, παραδέχεται εκ νέου ότι παραχωρήθηκε γη «εκ παραδρομής» και εξετάζεται νέα ανταλλαγή για θεραπεία του λάθους.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η απάντηση του Τμήματος για την ανακαίνιση των γραφείων του Διευθυντή χωρίς την επίβλεψη του Τμήματος Δημοσίων Έργων (ΤΔΕ). «Τα έργα του Τμήματος Δασών δεν εμπίπτουν στις προτεραιότητες του ΤΔΕ, καθώς το έχουμε πράξει ανεπιτυχώς αρκετές φορές στο παρελθόν για πολύ μεγαλύτερα έργα»
Πρόσφατα, σημειώνει το Τμήμα Δασών, «λάβαμε αρνητική απάντηση ακόμα και για το νέο Κέντρο Επιχειρήσεων (αξίας €1 εκατ.), πόσο μάλλον θα ασχολούνταν με μια ανακαίνιση γραφείου», αναφέρεται χαρακτηριστικά, καταδεικνύοντας την έλλειψη συνεργασίας μεταξύ των κρατικών υπηρεσιών.
