Η ταχεία ανακατάληψη εδαφών από τη συριακή κυβέρνηση, τα οποία για μεγάλο διάστημα βρίσκονταν υπό τον έλεγχο των κουρδικών Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF), πήρε σχήμα μέσα από μια σειρά κρίσιμων συναντήσεων υψηλού επιπέδου στη Δαμασκό, το Παρίσι και το Ιράκ μέσα στον Ιανουάριο, ανέφεραν στο Reuters εννέα πηγές που είχαν ενημερωθεί για τις κεκλεισμένων των θυρών διαβουλεύσεις.
Οι μαρτυρίες αυτές, που δεν ήταν γνωστές ως τώρα και δόθηκαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, δείχνουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν στάθηκαν εμπόδιο σε μια επιχείρηση, η οποία έχει μεταβάλει ριζικά την ισορροπία δυνάμεων στη Συρία, εις βάρος των Κούρδων, πρώην συμμάχων της Ουάσινγκτον.
Οι συναντήσεις άνοιξαν τον δρόμο, ώστε ο Σύρος πρόεδρος Άχμεντ αλ Σάρα να πετύχει δύο σημαντικές νίκες: αφενός να προωθήσει τη δέσμευσή του για ενοποίηση ολόκληρης της συριακής επικράτειας υπό μία ηγεσία και αφετέρου να καταστεί ο ίδιος ο προτιμώμενος Σύρος εταίρος της αμερικανικής κυβέρνησης υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με τις πηγές.
Η επίθεσή του ουσιαστικά εξάλειψε την αυτόνομη ζώνη που οι κουρδικές αρχές ήλπιζαν να διατηρήσουν στη βορειοανατολική Συρία και δοκίμασε τα όρια της υποστήριξης της Ουάσινγκτον προς τον Αλ Σάρα, ο οποίος στο παρελθόν είχε ηγηθεί της τοπικής ομάδας της αλ Κάιντα.
Ωστόσο, ο πρώην τρομοκράτης που μετατράπηκε σε πρόεδρο βγήκε τελικά κερδισμένος, με τον Αμερικανό πρέσβη στην Άγκυρα Τομ Μπάρακ να δηλώνει ότι η Ουάσινγκτον μπορεί πλέον να συνεργαστεί με το συριακό κράτος και ότι δεν ενδιαφέρεται να διατηρήσει ξεχωριστό ρόλο για τις κουρδικές δυνάμεις.
«Φαίνεται πως ο Αλ Σάρα είναι δεξιοτέχνης της στρατηγικής» δήλωσε αμερικανική πηγή που είχε ενημερωθεί για τη στάση της Ουάσινγκτον απέναντι στη Συρία.
Η Συρία είχε προτείνει επίθεση εδώ και εβδομάδες
Οι Ηνωμένες Πολιτείες υπήρξαν υποστηρικτές των SDF από το 2015, όταν η δύναμη αυτή συγκροτήθηκε με στόχο την εκδίωξη του Ισλαμικού Κράτους από τη βορειοανατολική Συρία.
Στη συνέχεια, οι SDF αξιοποίησαν τα εδάφη αυτά για να εγκαθιδρύσουν έναν αυτόνομο θύλακα, με ξεχωριστούς πολιτικούς και στρατιωτικούς θεσμούς.
Ωστόσο, στα τέλη του 2024, οι δυνάμεις του Αλ Σάρα ανέτρεψαν τον Μπασάρ αλ Άσαντ και δεσμεύτηκαν να θέσουν ολόκληρη τη Συρία υπό τον έλεγχο της νέας κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένων των περιοχών που διοικούσαν οι SDF.
Ύστερα από μήνες συνομιλιών το 2025, η προθεσμία στο τέλος του έτους για την ενσωμάτωση των SDF στη Δαμασκό παρήλθε χωρίς ουσιαστική πρόοδο. Τότε άρχισε να διαμορφώνεται δυναμική υπέρ μιας στρατιωτικής επιχείρησης.
Στις 4 Ιανουαρίου, συνάντηση στη Δαμασκό μεταξύ Σύρων αξιωματούχων και των SDF για το ζήτημα της ενσωμάτωσης διακόπηκε αιφνιδίως από Σύρο υπουργό, σύμφωνα με τρεις Κούρδους αξιωματούχους.
Την επόμενη ημέρα, συριακή αντιπροσωπεία ταξίδεψε στο Παρίσι για συνομιλίες με το Ισραήλ, υπό την αιγίδα των ΗΠΑ, σχετικά με ένα σύμφωνο ασφαλείας. Σύροι αξιωματούχοι έχουν κατηγορήσει το Ισραήλ ότι στηρίζει τις SDF και, στο Παρίσι, κάλεσαν Ισραηλινούς αξιωματούχους να σταματήσουν να ενθαρρύνουν τους Κούρδους να καθυστερούν την ενσωμάτωση, σύμφωνα με δύο συριακές πηγές που είχαν ενημερωθεί για τη συνάντηση.
Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, Σύροι αξιωματούχοι πρότειναν μια περιορισμένη επιχείρηση για την ανακατάληψη ορισμένων εδαφών που κατείχαν οι SDF και δεν συνάντησαν αντιρρήσεις, ανέφερε άλλη συριακή πηγή με γνώση του θέματος.
Τα υπουργεία Ενημέρωσης και Εξωτερικών της Συρίας δεν απάντησαν άμεσα σε ερωτήματα του Reuters σχετικά με τη συνάντηση στο Παρίσι. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ παρέπεμψε το Reuters σε δήλωση του Μπάρακ που εκδόθηκε την Τρίτη, στην οποία καλούσε τις SDF να ενσωματωθούν και τόνιζε ότι οι ΗΠΑ δεν ενδιαφέρονται για μακροχρόνια στρατιωτική παρουσία στη Συρία.
«Έχοντας παρευρεθεί προσωπικά σε ολόκληρη την τριμερή συνάντηση στο Παρίσι, το Ισραήλ ουδέποτε ενέκρινε επίθεση του συριακού στρατού κατά των Σύρων Κούρδων. Οποιοσδήποτε ισχυρισμός περί του αντιθέτου είναι ψευδής», δήλωσε ο Γιεχιέλ Λάιτερ, πρέσβης του Ισραήλ στις ΗΠΑ.
Η συριακή κυβέρνηση έλαβε επίσης ξεχωριστό μήνυμα από την Τουρκία ότι η Ουάσινγκτον θα ενέκρινε μια επιχείρηση κατά των SDF, εφόσον προστατεύονταν οι Κούρδοι άμαχοι, σύμφωνα με Σύρο αξιωματούχο.
Η Τουρκία έχει επανειλημμένα επέμβει στη Συρία εναντίον των SDF, κατηγορώντας τους για δεσμούς με το εκτός νόμου PKK.
«Η συμφωνία στο Παρίσι έδωσε το πράσινο φως για αυτόν τον πόλεμο» δήλωσε η Κούρδισσα πολιτική αξιωματούχος Χάντια Γιουσέφ.
Οι Κούρδοι λένε ότι οι ΗΠΑ τους πρόδωσαν
Δύο εβδομάδες αργότερα, η επίθεση είχε ξεκινήσει και η Ουάσινγκτον άρχισε να στέλνει σήματα στις SDF ότι αποσύρει τη μακροχρόνια υποστήριξή της, σύμφωνα με Αμερικανό διπλωμάτη, συριακή πηγή και έναν ακόμη Σύρο συνομιλητή με γνώση του ζητήματος.
Στις 17 Ιανουαρίου, ο Μπάρακ συναντήθηκε με τον διοικητή των SDF Μαζλούμ Άμπντι στην αυτόνομη κουρδική περιοχή του Ιράκ και του είπε ότι τα συμφέροντα των ΗΠΑ βρίσκονται στο πλευρό του Αλ Σάρα και όχι των SDF, σύμφωνα με τις τρεις πηγές. Αξιωματούχος των SDF διέψευσε αυτή την εκδοχή.
Αμερικανός στρατιωτικός αξιωματούχος και δύο Κούρδοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι ΗΠΑ είχαν δώσει στις SDF διαβεβαιώσεις προστασίας σε περίπτωση που η επίθεση του Αλ Σάρα έβλαπτε Κούρδους αμάχους ή αποσταθεροποιούσε σημεία όπου κρατούνται τρομοκράτες του Ισλαμικού Κράτους.
Καθώς τα συριακά στρατεύματα προχώρησαν πέρα από τη ζώνη που αρχικά είχαν προτείνει να καταλάβουν, ο αμερικανικός στρατός τους κάλεσε να αναστείλουν την προέλαση και αεροσκάφη του συνασπισμού εκτόξευσαν προειδοποιητικές φωτοβολίδες πάνω από ορισμένες εστίες έντασης. Ωστόσο, οι ενέργειες αυτές απείχαν πολύ από τις προσδοκίες των Κούρδων.
«Αυτό που κάνουν οι δυνάμεις του συνασπισμού και οι Αμερικανοί αξιωματούχοι δεν είναι αποδεκτό» δήλωσε η Γιουσέφ. «Στερείστε πράγματι αρχών; Είστε τόσο πρόθυμοι να προδώσετε τους συμμάχους σας;»
Ο Αλ Σάρα σχεδόν το παράκανε
Ο Αλ Σάρα παραλίγο να υπερεκτιμήσει τις δυνατότητές του στο τελικό στάδιο της επίθεσης, σύμφωνα με αμερικανική πηγή που είχε ενημερωθεί για τη θέση της Ουάσινγκτον και δύο ακόμη αμερικανικές πηγές με γνώση της αμερικανικής πολιτικής.
Οι δυνάμεις του είχαν ανακαταλάβει ταχύτατα επαρχίες με αραβικό πληθυσμό και συνέχισαν να προελαύνουν. Μέχρι τις 19 Ιανουαρίου, είχαν περικυκλώσει τις τελευταίες πόλεις στη βορειοανατολική Συρία που βρίσκονταν υπό κουρδικό έλεγχο, παρά την εκεχειρία που είχε ανακοινωθεί την προηγούμενη ημέρα.
Ωστόσο, η αμερικανική κυβέρνηση εξοργίστηκε από το γεγονός ότι τα συριακά στρατεύματα αγνόησαν την εκεχειρία και εξέφρασε φόβους για μαζική βία κατά Κούρδων αμάχων, σύμφωνα με τις τρεις αμερικανικές πηγές. Δύο από αυτές ανέφεραν ότι Αμερικανοί βουλευτές εξέταζαν το ενδεχόμενο επαναφοράς κυρώσεων κατά της Συρίας, εάν οι συγκρούσεις συνεχίζονταν.
Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε στο Reuters ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες παρακολουθούν τις εξελίξεις στη Συρία «με μεγάλη ανησυχία» και κάλεσε όλες τις πλευρές να «δώσουν προτεραιότητα στην προστασία των αμάχων από όλες τις μειονοτικές ομάδες».
Με τις δυνάμεις του να πλησιάζουν τα τελευταία προπύργια των Κούρδων, ο Αλ Σάρα ανακοίνωσε αιφνιδίως νέα εκεχειρία την Τρίτη. Δήλωσε ότι τα στρατεύματά του δεν θα προχωρήσουν εφόσον οι SDF υποβάλουν σχέδιο ενσωμάτωσης έως το τέλος της εβδομάδας.
Οι τρεις αμερικανικές πηγές ανέφεραν ότι η αιφνίδια αυτή ανακοίνωση ικανοποίησε την Ουάσινγκτον και ότι ο Αλ Σάρα βρισκόταν πλέον «εκτός κινδύνου».
Λίγα λεπτά αργότερα, ο Μπάρακ εξέδωσε τη σχετική του δήλωση.
Ο αρχικός σκοπός των SDF ως μάχιμης δύναμης κατά του Ισλαμικού Κράτους είχε «σε μεγάλο βαθμό εκλείψει», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η μεγαλύτερη ευκαιρία για τους Κούρδους βρίσκεται πλέον υπό τη νέα κυβέρνηση του Αλ Σάρα.
