Της Κατερίνας Χατζηστυλλή*
Τα επαναλαμβανόμενα περιστατικά παραβίασης του καθεστώτος της νεκρής ζώνης στην Κύπρο κατά το τελευταίο χρονικό διάστημα συνιστούν σοβαρή πρόκληση προς τη διεθνή νομιμότητα και απειλή για τη σταθερότητα και την ασφάλεια επί του εδάφους. Τα γεγονότα που καταγράφηκαν στη Δένεια, στο Μάμμαρι, καθώς και σε τεμάχια ελληνοκυπριακής γης στην κατεχόμενη Αυλώνα, εντάσσονται σε ένα ευρύτερο και ανησυχητικό μοτίβο ενεργειών που αποσκοπεί στη δημιουργία τετελεσμένων εντός της νεκρής ζώνης.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το πρόσφατο περιστατικό στην περιοχή της Αυλώνας, όπου Τουρκοκύπριοι γεωργοί, με τη χρήση γεωργικών μηχανημάτων, προχώρησαν σε καλλιέργεια χωραφιών που ανήκουν σε Ελληνοκύπριους νόμιμους ιδιοκτήτες. Η εν λόγω πρακτική συνιστά αυθαίρετη εκμετάλλευση περιουσιών και παραβίαση του δικαιώματος ιδιοκτησίας, όπως αυτό κατοχυρώνεται τόσο από το διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων όσο και από τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Το καθεστώς της νεκρής ζώνης στην Κύπρο ρυθμίζεται από σειρά ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, ιδίως τα ψηφίσματα 186 (1964), 541 (1983) και 550 (1984), τα οποία επιβεβαιώνουν τη διεθνή νομική προσωπικότητα, την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς και την αποκλειστική αρμοδιότητα των Ηνωμένων Εθνών για την επιτήρηση της νεκρής ζώνης. Οποιαδήποτε μονομερής ενέργεια που αλλοιώνει το υφιστάμενο καθεστώς επί του εδάφους αντιβαίνει ευθέως στο δεσμευτικό αυτό πλαίσιο.
Σύμφωνα με το ισχύον καθεστώς, η ευθύνη για τη διατήρηση της τάξης και την αποτροπή παραβιάσεων στη νεκρή ζώνη ανήκει στην Ειρηνευτική Δύναμη των Ηνωμένων Εθνών στην Κύπρο, η οποία οφείλει να ενεργεί σε πλήρη και ουσιαστική συνεργασία με την Κυπριακή Δημοκρατία. Οι νόμιμοι ιδιοκτήτες διατηρούν το δικαίωμα πρόσβασης και καλλιέργειας των περιουσιών τους, ενώ κάθε είσοδος ή γεωργική εκμετάλλευση από τρίτους στερείται οποιασδήποτε νομιμοποιητικής βάσης.
Οι επαναλαμβανόμενες αυτές ενέργειες δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως μεμονωμένα περιστατικά. Αντιθέτως, συγκροτούν μια επικίνδυνη πρακτική σταδιακής αλλοίωσης του status quo, η οποία παραβιάζει την αρχή της μη αναγνώρισης παράνομων καταστάσεων, όπως αυτή κατοχυρώνεται στο γενικό διεθνές δίκαιο και επιβεβαιώνεται από τη σχετική πρακτική των Ηνωμένων Εθνών.
Απέναντι σε αυτή την εξέλιξη, απαιτείται σαφής, συνεπής και αταλάντευτη πολιτική στάση από πλευράς κυβέρνησης, καθώς και ενεργοποίηση των διεθνών μηχανισμών εποπτείας και παρέμβασης. Η διεθνής κοινότητα οφείλει να στείλει ξεκάθαρα μηνύματα ότι η νεκρή ζώνη δεν μπορεί να μετατρέπεται σε χώρο επιβολής τετελεσμένων ούτε σε πεδίο άσκησης μονομερών πρακτικών που υπονομεύουν τη διεθνή νομιμότητα.
Η αποδοχή ή κανονικοποίηση τέτοιων παραβιάσεων δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί θεμιτή επιλογή. Η ανοχή απέναντι σε πρακτικές που αλλοιώνουν το υφιστάμενο καθεστώς οδηγεί, με προβλέψιμη συνέπεια, σε περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης και σε αποσταθεροποίηση, με άμεσες και δυσμενείς επιπτώσεις στο ήδη εύθραυστο πλαίσιο ειρήνης και ασφάλειας στην Κύπρο.
*Αντιπροέδρου Α’, Κίνημα Οικολόγων-Συνεργασία Πολιτών
