Καταστολή και διπλωματία στο Ιράν – Οι ΗΠΑ εξετάζουν «πολύ σκληρές επιλογές»

Η στιγμή της απόφασης πλησιάζει. Δέκα ημέρες αφότου ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωνε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι έτοιμες να «σπεύσουν σε βοήθεια» των Ιρανών διαδηλωτών αν το καθεστώς χρησιμοποιήσει βία, η πραγματικότητα στο Ιράν ξεπερνά ακόμη και τις πιο δυσοίωνες προειδοποιήσεις.

Τότε, ο Αμερικανός πρόεδρος μιλούσε για μια Ουάσιγκτον «locked and loaded». Σήμερα, με τις εικόνες της καταστολής να σοκάρουν τον κόσμο, το ερώτημα δεν είναι αν θα αντιδράσει — αλλά πώς και πότε.

«Κανείς δεν ξέρει τι θα κάνει ο πρόεδρος Τραμπ, εκτός από τον ίδιο τον πρόεδρο Τραμπ», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου. «Ο κόσμος μπορεί να συνεχίσει να περιμένει και να εικάζει». Το ερώτημα είναι: για πόσο ακόμη;

«Πολύ σκληρές επιλογές» στο τραπέζι

Ανώτεροι αξιωματούχοι αναμένεται να ενημερώσουν τον πρόεδρο την Τρίτη για πιθανά σενάρια δράσης. Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Air Force One, ο Τραμπ παραδέχθηκε ότι εξετάζει «μερικές πολύ σκληρές επιλογές». Σύμφωνα με το BBC στο τραπέζι παραμένει και ένα χτύπημα με πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς. 

Το πρόσφατο προηγούμενο της Βενεζουέλας —με τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, την οποία ο ίδιος χαρακτήρισε μία από τις πιο επιτυχημένες επιχειρήσεις στην ιστορία των ΗΠΑ— ενισχύει τον πειρασμό της ισχύος. Όμως το Ιράν δεν είναι Καράκας.

Παρά τα πλήγματα που έχει δεχθεί από αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις, η Ισλαμική Δημοκρατία παραμένει ένα βαριά οπλισμένο και βαθιά ριζωμένο καθεστώς. Η απομάκρυνση ενός προσώπου δεν αρκεί για να λυγίσει ένα σύστημα που έχει μάθει να επιβιώνει υπό πίεση.

Τα στρατιωτικά και τα «αόρατα» όπλα

Οι ΗΠΑ διαθέτουν μακρύ κατάλογο στόχων. Το απέδειξαν και πέρυσι, όταν βομβαρδιστικά B-2 πραγματοποίησαν πτήσεις 30 ωρών από το Μιζούρι για να πλήξουν κρίσιμες ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.

Σύμφωνα με αξιωματούχους του Πενταγώνου, οι επιλογές δεν περιορίζονται σε αεροπορικά πλήγματα. Περιλαμβάνουν:

• κυβερνοεπιθέσεις,
• μυστικές ψυχολογικές επιχειρήσεις,
• ενέργειες αποσταθεροποίησης της αλυσίδας διοίκησης του καθεστώτος.
• Ένα σενάριο, πάντως, σχεδόν αποκλείεται: μια επιχείρηση τύπου «Καράκας», με άμεση ανατροπή της ηγεσίας.

Το φάντασμα του 1980

Ο ίδιος ο Τραμπ δείχνει να γνωρίζει τους κινδύνους. Πρόσφατα αναφέρθηκε στην αποτυχημένη επιχείρηση διάσωσης των Αμερικανών ομήρων το 1980, επί προεδρίας Τζίμι Κάρτερ, όταν οκτώ Αμερικανοί στρατιώτες σκοτώθηκαν στην ιρανική έρημο.

«Μετά από εκείνη την καταστροφή, δεν είχε καμία πιθανότητα να κερδίσει τις εκλογές», είπε ο Τραμπ, δείχνοντας ότι κατανοεί πόσο γρήγορα μια αποτυχία στο Ιράν μπορεί να μετατραπεί σε πολιτική αυτοχειρία.

Τι θέλει πραγματικά η Ουάσιγκτον;

Το μεγαλύτερο ερώτημα, όμως, παραμένει αναπάντητο: ποιος είναι ο τελικός στόχος των ΗΠΑ;

Αναλυτές εκτιμούν ότι ο Τραμπ δεν επιδιώκει —τουλάχιστον προς το παρόν— ανατροπή του καθεστώτος. Οι κίνδυνοι ενός χάους τύπου Λιβύης ή Ιράκ παραμένουν τεράστιοι.

Οι στόχοι μπορεί να είναι πιο περιορισμένοι:

• να σταματήσει η αιματηρή καταστολή,
• να αποσπαστούν παραχωρήσεις στο πυρηνικό πρόγραμμα,
• να ανοίξει ο δρόμος για ελεγχόμενη αποκλιμάκωση και πιθανή άρση κυρώσεων.

Η Ουάσιγκτον παραδέχεται ότι δέχεται ιδιωτικά μηνύματα από ιρανικούς κύκλους που επιδιώκουν διάλογο — παρότι δημόσια η Τεχεράνη εμφανίζεται αδιάλλακτη.

Όταν η διπλωματία μοιάζει με αδυναμία

Όσο όμως συνεχίζεται το λουτρό αίματος, η διπλωματία κινδυνεύει να εκληφθεί ως αδυναμία. «Αν δεν είναι επαρκής, απογοητεύει και αποθαρρύνει τους διαδηλωτές», προειδοποιούν αναλυτές.

Σε αυτό το πλαίσιο, ένα περιορισμένο στρατιωτικό πλήγμα θεωρείται από ορισμένους ως μέσο πίεσης: ένα μήνυμα προς το καθεστώς ότι υπάρχουν όρια — και προς τους διαδηλωτές ότι δεν είναι μόνοι.

Άλλοι, ωστόσο, προειδοποιούν ότι μια τέτοια κίνηση μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα: να συσπειρώσει τη βάση του καθεστώτος και να πυροδοτήσει εθνικιστική συσπείρωση.

Το Ιράν που αιμορραγεί

Ενώ στην Ουάσιγκτον γίνονται υπολογισμοί, στο Ιράν εκτυλίσσεται μια τραγωδία. Βίντεο που διέφυγαν από το μπλακάουτ του διαδικτύου δείχνουν δεκάδες πτώματα στοιβαγμένα στο Ιατροδικαστικό Κέντρο Καχριζάκ, νότια της Τεχεράνης. Οικογένειες προσπαθούν να αναγνωρίσουν τους νεκρούς τους από φωτογραφίες σε οθόνες. Μαύρες σακούλες γεμίζουν αυλές και διαδρόμους.

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάνουν λόγο για πάνω από 600 νεκρούς, ανάμεσά τους και ανήλικους, και περισσότερες από 10.000 συλλήψεις. Οι αριθμοί δεν μπορούν να επαληθευτούν ανεξάρτητα — αλλά οι μαρτυρίες συγκλίνουν.

«Πυροβολούσαν απευθείας στο πλήθος. Οι άνθρωποι έπεφταν εκεί που στέκονταν», λέει διαδηλωτής που μίλησε ανώνυμα στο BBC.

Νοσηλευτές περιγράφουν νοσοκομεία που καταρρέουν, τραύματα στο κεφάλι και στα μάτια, σορούς σορούς που δεν παραδίδονται στις οικογένειες αν δεν πληρωθούν ακόμη και… «τα έξοδα των σφαιρών».

Η επίσημη αφήγηση και η πραγματικότητα

Τα κρατικά μέσα επιμένουν ότι οι περισσότεροι νεκροί είναι «απλοί πολίτες» και όχι διαδηλωτές, αποδίδοντας την ευθύνη για την αιματοχυσία σε «ταραχοποιούς».

Ο πρόεδρος του Ιράν μιλά για διάκριση ανάμεσα σε ειρηνικούς πολίτες και «εχθρούς της κοινωνίας», ενώ η δικαιοσύνη απειλεί ακόμη και με θανατικές ποινές.

Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων απαντούν ότι το καθεστώς ποτέ δεν έκανε πραγματική διάκριση: κάθε μαζική διαμαρτυρία αντιμετωπίζεται ως υπαρξιακή απειλή.

⚡️BREAKING

Iran has deployed military jammers to neutralize Starlink in Iran, with a success rate of over 80% pic.twitter.com/cNBxQyNtKC

— Iran Observer (@IranObserver0) January 11, 2026

Οι φωνές που ζητούν παρέμβαση

Ανάμεσα σε όσους πιέζουν τον Τραμπ να κινηθεί αποφασιστικά βρίσκεται και ο Ρεζά Παχλαβί, γιος του τελευταίου σάχη. «Ο καλύτερος τρόπος να σωθούν ζωές είναι να υπάρξει παρέμβαση τώρα», δήλωσε. «Για να καταρρεύσει επιτέλους αυτό το καθεστώς».

Στον Λευκό Οίκο, γνωρίζουν καλά ότι τίποτα δεν είναι τόσο απλό. Το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει βαλλιστικούς πυραύλους, ενώ οι σύμμαχοί του στην περιοχή —από τους Χούθι στην Υεμένη έως σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ— παραμένουν ενεργοί. Ένα λάθος βήμα μπορεί να πυροδοτήσει περιφερειακή ανάφλεξη.

Ο ΟΗΕ, διά στόματος του Αντόνιο Γκουτέρες, δηλώνει «σοκαρισμένος» από τη χρήση θανατηφόρας βίας.

Η απόφαση του Τραμπ δεν αφορά μόνο το Ιράν. Αφορά την ισορροπία ολόκληρης της Μέσης Ανατολής — και το πώς γράφεται η ιστορία όταν η καταστολή συναντά τη γεωπολιτική ισχύ.