Η στρατιωτική επέμβαση της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ στη Βενεζουέλα, με την ανατροπή και σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο – αλλά και τη συνεργασία κατά πώς φαίνεται του υπόλοιπου καθεστώτος – δεν αλλάζει μόνο τις εσωτερικές ισορροπίες της χώρας.
Αλλάζει και τον γεωπολιτικό χάρτη μιας ολόκληρης περιοχής – και ειδικά το μέλλον της πετρελαϊκής έκρηξης στη γειτονική Γουιάνα.
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι χρόνιες εδαφικές διεκδικήσεις της Βενεζουέλας στην πετρελαιοφόρα περιοχή του Εσεκίμπο μπαίνουν πλέον «στον πάγο». Ένα σενάριο που προκαλεί ανακούφιση στις μεγάλες ενεργειακές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στα υπεράκτια κοιτάσματα της Γουιάνας.
Το Εσεκίμπο και το πετρέλαιο που άλλαξε τα πάντα
Το Εσεκίμπο καλύπτει σχεδόν τα δύο τρίτα της επικράτειας της Γουιάνας και είναι πλούσιο σε χρυσό, διαμάντια – και κυρίως σε πετρέλαιο.
Το 2015, μια κομβική ανακάλυψη της Exxon Mobil στα ανοικτά της χώρας αποκάλυψε τεράστια αποθέματα υψηλής ποιότητας αργού, μετατρέποντας τη μικρή χώρα των περίπου 830.000 κατοίκων στη ταχύτερα αναπτυσσόμενη οικονομία του κόσμου.
Στο μπλοκ Stabroek, εκτός από την Exxon, συμμετέχουν η Chevron και η κινεζική CNOOC. Η παρουσία αυτών των κολοσσών είχε καταστήσει εδώ και καιρό σαφές ότι οποιαδήποτε επιθετική κίνηση της Βενεζουέλας θα έφερνε αντίδραση από την Ουάσιγκτον.
Από τη ρητορική στην απομόνωση
Ο Μαδούρο τα τελευταία χρόνια είχε υιοθετήσει ολοένα και πιο επιθετική στάση. Το 2023, μάλιστα, προχώρησε σε δημοψήφισμα για την προσάρτηση του Εσεκίμπο, αναζωπυρώνοντας έναν συνοριακό καβγά που κρατά από τον 19ο αιώνα.
Η Γουιάνα απάντησε προσφεύγοντας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, το οποίο απαγόρευσε ρητά στη Βενεζουέλα να οργανώσει εκλογικές διαδικασίες στην περιοχή.
Το Καράκας δεν αναγνώρισε ποτέ τη δικαιοδοσία του δικαστηρίου. Όμως, μετά την αμερικανική επέμβαση, οι επιλογές του περιορίζονται δραματικά.
«Αφαιρείται ένας μόνιμος πονοκέφαλος»
Σύμφωνα με αναλυτές γεωπολιτικού ρίσκου, η παρουσία αμερικανικών δυνάμεων και η σαφής πρόθεση του Λευκού Οίκου να προστατεύσει δυτικές ενεργειακές επενδύσεις μειώνουν το ενδεχόμενο οποιασδήποτε στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Όπως σημειώνουν, η απειλή του Εσεκίμπο δεν εξαφανίζεται ιστορικά, αλλά παύει να είναι άμεση και επιχειρησιακή.
Για εταιρείες όπως η Exxon και για τη Γουιάνα, αυτό μεταφράζεται σε χαμηλότερο ρίσκο, ευκολότερη χρηματοδότηση και μεγαλύτερη όρεξη για νέες επενδύσεις.
Η Γουιάνα κερδισμένη – αλλά πιο εκτεθειμένη
Η κυβέρνηση του προέδρου Ιρφάν Αλί χαιρέτισε ανοιχτά τη στήριξη των ΗΠΑ, με τον Αμερικανό ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο να προειδοποιεί ότι οποιαδήποτε επίθεση κατά της Γουιάνας ή της Exxon θα είχε «καταστροφικές συνέπειες» για τη Βενεζουέλα.
Ωστόσο, η νέα πραγματικότητα φέρνει και προκλήσεις: η Γουιάνα, με μικρό και ελαφρά εξοπλισμένο στρατό, εξαρτάται πλέον περισσότερο από ποτέ από τις διεθνείς συμμαχίες της.
Η στρατηγική της αξία αυξάνεται – μαζί και η εμπλοκή της σε έναν ευρύτερο ανταγωνισμό ισχύος στην περιοχή.
Η πτώση του Μαδούρο λειτουργεί, προς το παρόν, ως ασπίδα ασφαλείας για τον πετρελαϊκό πλούτο της. Το γεωπολιτικό ρίσκο μειώνεται, οι επενδύσεις γίνονται πιο ελκυστικές και η χώρα κερδίζει χρόνο και σταθερότητα.
Όμως η ιστορία του Εσεκίμπο δεν τελειώνει εδώ. Απλώς μπαίνει σε αναμονή – μέχρι να φανεί αν η νέα ισορροπία δυνάμεων στη Νότια Αμερική θα αποδειχθεί μόνιμη ή προσωρινή.
